Maź stawowa – czym jest i jaką pełni funkcję w stawach? - 4Flex

Maź stawowa to substancja, która przez smarowanie powierzchni chrząstek zmniejsza tarcie w stawach, dzięki czemu mogą one zapewniać ruchomość składnikom szkieletu. Kiedy ilość mazi stawowej będzie zbyt mała, mogą pojawić się problemy ze stawami. Stan ten wymaga diagnostyki, a niekiedy też leczenia.

Spis treści:

Czym jest maź stawowa?

Maź stawowa, inaczej płyn stawowy lub ciecz synowialna, to mieszanina składników osocza, przenikająca przez ściany naczyń krwionośnych błony maziowej i substancji wytwarzanych w stawie. Z osocza przenikają do płynu elektrolity, glukoza, kwas moczowy i białka. Ważnym składnikiem mazi stawowej jest kwas hialuronowy. Znajdują się w niej też elementy komórkowe takie jak monocyty, limfocyty i nieliczne granulocyty, pojedyncze synowiocyty i osteoklasty1.

W praktyce maź stawowa działa jak smar. Jest to lepka substancja zmniejszająca tarcie w stawach, co umożliwia bezproblemowe przesuwanie się powierzchni stawowych względem siebie. Za produkcję mazi stawowej oraz odżywianie i smarowanie chrząstki stawowej odpowiada błona maziowa2.

Maź stawowa – gdzie się znajduje?

W układzie kostno-stawowym człowieka występują trzy rodzaje połączeń kości między sobą: ścisłe, czyli nieruchome, półścisłe albo słabo ruchome oraz wolne, czyli stawy właściwe. Maź stawowa jest składnikiem połączeń półścisłych i wolnych. Składają się one z identycznych elementów, tj. powierzchni stawowych pokrytych chrząstką stawową oraz z wypełnionej płynem stawowym jamy stawowej i torebki stawowe. Łączą one kości o odmiennie ukształtowanych powierzchniach1.

Maź stawowa a stawy

Staw to ruchome połączenie umiejscowione między składnikami szkieletu zewnętrznego lub wewnętrznego. Zbudowany jest z powierzchni stawowych, torebki stawowej i jamy stawowej. Wyróżnia się różne rodzaje stawów, które można podzielić pod względem3:

  • liczby powierzchni stawowych,
  • liczby osi, wokół których wykonywane są ruchy w stawie,
  • ukształtowania powierzchni stawowych.

Warstwa maziowa niekiedy uwypukla się na zewnątrz jamy stawowej, tworząc tzw. kaletki maziowe budujące połączenie z jamą stawową. Kaletka maziowa ułatwia ślizganie się po znajdujących się w pobliżu ścięgnach lub mięśniach.

Maź stawowa w kolanie umożliwia ruchy dookoła dwóch osi, położonych względem siebie pod kątem prostym. Są to ruchy zgięcia i prostowania, prostowania i obrotowe. Z kolei staw ramienny jest stawem wieloosiowym i między innymi dzięki mazi stawowej możliwy jest w nim ruch zgięcia i wyprostu, odwodzenia i przywodzenia oraz rotacji wewnętrznej i zewnętrznej4.

Płyn stawowy – kiedy się go bada?

Badanie płynu stawowego wykorzystuje się w diagnostyce różnych chorób. Lekarz może je zlecić przy podejrzeniu takich schorzeń jak5:

  • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
  • choroba zwyrodnieniowa stawów z odczynem zapalnym,
  • zapalenie wywołane przez drobnoustroje,
  • zapalenie związane z obecnością kryształów w stawie,
  • zapalenie towarzyszące zaburzeniom metabolicznym takim jak dna moczanowa.

Skład mazi stawowej a choroby stawów

Toczący się w błonie maziowej jamy stawowej proces zapalny i towarzyszące mu zmiany zachodzące lokalnie w stawach związane z postępującym zwyrodnieniem powodują zmiany w składzie płynu stawowego. Dochodzi do zmiany cech fizykochemicznych płynu zapalnego, zmian zawartości białek, substancji niskocząsteczkowych oraz liczby i rodzaju składników komórkowych5.

W przypadku chorób stawów związanych z mazią obniża się pH zapalnego płynu stawowego w porównaniu ze stanem prawidłowym. Ponadto zmienia się zabarwienie płynu zapalnego oraz dochodzi do jego mętnienia. W badaniu najczęściej ocenia się liczbę i rodzaj krwinek białych, cechy fizyczne płynu, obecność kryształów i ich zróżnicowanie oraz wykonuje się badanie mikrobiologiczne i biochemiczne płynu5.

Niestety pobieranie mazi stawowej jest zabiegiem inwazyjnym, który może prowadzić do wielu powikłań. Do najczęstszych należą wewnątrzstawowe zakażenia bakteryjne, krwawienia dostawowe oraz reakcje alergiczne na środki wykorzystane do znieczulenia lub dezynfekcji skóry5.

Problemy ze stawami – co negatywnie wpływa na maź stawową?

Wraz z wiekiem, na skutek działania czynników zewnętrznych lub przez nadmierny wysiłek może dojść do zmniejszenia ilości płynu stawowego, przez co pojawią się problemy z poruszaniem. Negatywnie na stan płynu stawowego wpływają takie czynniki jak:

  • brak aktywności fizycznej,
  • stany zapalne,
  • infekcje,
  • choroby przewlekłe,
  • urazy i kontuzje,
  • obniżona odporność.

Niestety mazi stawowej nie da się odbudować ani zwiększyć jej poziomu w stawach. Chcąc zadbać o jej ilość i jakość oraz sprawić, by nastąpiła jej regeneracja i odbudowa, trzeba zatroszczyć się o stawy jako całość. Należy przede wszystkim unikać powyższych czynników mających negatywny wpływ na maź stawową6.

Jak zapobiegać chorobom stawów?

Dla zdrowia stawów ważne jest stosowanie zbilansowanej diety bogatej w substancje odżywcze oraz unikanie niedoborów witamin i minerałów. Duże znaczenie dla stawów ma też regularna aktywność fizyczna i dbanie o odpowiedni poziom tkanki tłuszczowej, celem uniknięcia otyłości. Nadmiar kilogramów przyczynia się do nadmiernego zużycia mazi stawowej, co prowadzi do ścierania się powierzchni stawowych6.

W celu zadbania o stan i ilość mazi stawowej należy podjąć się leczenia chorób stawów. Jeśli więc pojawią się z nimi problemy, powinno nas to skłonić do odbycia wizyty u lekarza, który przeprowadzi diagnostykę i zaplanuje optymalne leczenie. W zależności od zdiagnozowanej choroby może zalecić zmianę trybu życia i wyeliminowanie złych nawyków, a także farmakoterapię, suplementację lub zastrzyki. Podsumowując, aby dowiedzieć się, jakie podejście będzie dla nas najlepsze, trzeba odbyć konsultację lekarską.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące mazi stawowej:

1. Co powoduje brak mazi stawowej?

Do zmniejszenia ilości mazi stawowej dochodzi w przebiegu chorób stawów, m.in. reumatoidalnego zapalenia stawów czy choroby zwyrodnieniowej.

2. Jak wspomóc produkcję mazi stawowej?

Dla zdrowia stawów warto stosować zdrową dietę i pamiętać o codziennej aktywności fizycznej.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty, w przypadku problemów ze zdrowiem, należy skontaktować się z lekarzem.

Bibliografia:

  1. Choroby układu ruchu (witryna internetowa: http://www.wydawnictwopzwl.pl/download/204700200.pdf (dostęp: 2020.10.20.)).
  2. Hyc A., Iwan A., Moskalewski S., Budowa i czynność prawidłowej błony maziowej, Reumatologia 2012; 50, 6: 501–506.
  3. Marecki B., Anatomia funkcjonalna w zakresie studiów wychowania fizycznego, Poznań, 2004, 28-39.
  4. Bochenek A., Ciechanowski S., Krzystałowicz F. i in., Anatomia człowieka, T.1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2015.
  5. Lis K., Płyn stawowy w diagnostyce laboratoryjnej, Słupskie Prace Biologiczne 5 • 2008, 103-113.
  6. Guła Z., Korkosz M., Choroba zwyrodnieniowa stawów, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2017 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow (dostęp: 2020.10.20.)).

 

Linia produktów 4flex

Kompleksowo

opakowanie 4Flex – 30 saszetek z proszkiem. Suplement diety na stawy z kolagenem dla dorosłych.

Kolagen Fortigel®

4Flex saszetki

Ze smakiem

opakowanie 4Flex o smaku czarnej porzeczki

Kolagen Fortigel® + witamina C

4Flex smakowy

Kompleksowo

Suplement diety 4Flex sport – łatwo przyswajany kolagen z l-karnityną. Produkt przeznaczony dla osób aktywnych i dbających o zdrowy tryb życia.

Wyjątkowe połączenie kolagenu i L-karnityny

4Flex Sport

Dojrzale

Suplement diety 4Flex silver na stawy. Kolagen nowej generacji z wapniem i witaminą D. Opakowanie 30 saszetek z proszkiem.

Kolagen Fortigel® + wapń + witamina D

4flex Silver

Czytaj więcej

Przeciążone stawy – przyczyny, objawy oraz co powodują Przeciążone stawy – przyczyny, objawy oraz co powodują Przeciążone stawy – przyczyny, objawy oraz co powodują Stawy u człowieka to najbardziej ruchome i zarazem najbardziej złożone połączenia kości. Pojawiające się w ich obrębie dolegliwości bólowe mogą wywoływać obawę, że... Więcej Chrząstka stawowa – czym jest i jaką pełni funkcję oraz jak o nią dbać? Chrząstka stawowa – czym jest i jaką pełni funkcję oraz jak o nią dbać Chrząstka stawowa – czym jest i jaką pełni funkcję oraz jak o nią dbać? Uszkodzenie chrząstki stawowej kolan, bioder, barków i innych stawów to powszechny problem, który dotyczy ludzi w różnym wieku. Choć przyczyny uszkodzenia chrząstki są... Więcej Ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym – przyczyny, leczenie i profilaktyka Ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym – przyczyny, leczenie i profilaktyka Ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym – przyczyny, leczenie i profilaktyka Bóle zlokalizowane w dolnym odcinku kręgosłupa zwykło się nazywać bólami krzyża. Są to jedne z najczęstszych dolegliwości występujących u człowieka, a ich częstość... Więcej Bóle mięśni – przyczyny i sposoby radzenia sobie z problemem Bóle mięśni - przyczyny i sposoby radzenia sobie z problemem Bóle mięśni – przyczyny i sposoby radzenia sobie z problemem Ból pochodzenia mięśniowego to powszechny problem, który dotyczy ludzi w różnym wieku. Większość dorosłych doświadczyła jednego lub więcej epizodów bólu mięśniowo-szkieletowego, będącego skutkiem... Więcej Kolagen – czym jest i jaką pełni funkcję w organizmie? Kolagen – czym jest i jaką pełni funkcję w organizmie Kolagen – czym jest i jaką pełni funkcję w organizmie? Kolagen to substancja naturalnie występująca w ludzkim organizmie, wykazująca wiele właściwości zdrowotnych i szerokie spektrum działania. Zapewnia jędrność i elastyczność skórze, a włosy... Więcej Maź stawowa – czym jest i jaką pełni rolę? Maź stawowa – czym jest i jaką pełni rolę? Maź stawowa – czym jest i jaką pełni rolę? Maź stawowa to substancja, która przez smarowanie powierzchni chrząstek zmniejsza tarcie w stawach, dzięki czemu mogą one zapewniać ruchomość składnikom szkieletu. Kiedy ilość... Więcej Bóle stawów – przyczyny i sposoby radzenia sobie z problemem Grafika przedstawia rehabilitację wywołaną bólem stawów Bóle stawów – przyczyny i sposoby radzenia sobie z problemem Ostry ból jednego lub kilku stawów może mieć różnorakie podłoże. Jedną z możliwych przyczyn bólu stawów jest choroba zwyrodnieniowa. Dolegliwości ze strony stawów... Więcej Ból stawu krzyżowo-biodrowego – przyczyny, sposoby radzenia sobie z problemem Grafika przedstawia osobę trzymającą się za odcinek krzyżowo- biodrowy Ból stawu krzyżowo-biodrowego – przyczyny, sposoby radzenia sobie z problemem Ból stawu krzyżowo-biodrowego odczuwany w okolicy lędźwiowego odcinka kręgosłupa jest bardzo uciążliwy i utrudnia normalne funkcjonowanie. Często utożsamiany jest z rwą kulszową, z... Więcej Staw ramienny – rodzaj, budowa i funkcje Staw ramienny – rodzaj, budowa i funkcje Staw ramienny – rodzaj, budowa i funkcje Staw ramienny jest jedną ze struktur budujących bark. Połączony jest wraz ze stawem barkowo-obojczykowym. Pozostałe elementy, tworzące bark, to m.in. kość ramienna, łopatka... Więcej Ból łokcia – przyczyny, leczenie Ból łokcia - przyczyny, leczenie Ból łokcia – przyczyny, leczenie Ból łokcia może być odczuwany przy jego zginaniu lub prostowaniu, podnoszeniu ciężkich przedmiotów, angażowaniu go do wykonywania czynności, a nawet w spoczynku. W... Więcej Rodzaje stawów w ciele człowieka oraz ich funkcje Poznaj rodzaje stawów w ciele człowieka Rodzaje stawów w ciele człowieka oraz ich funkcje Stawy u człowieka, czyli połączenia maziowe, to najbardziej ruchome i jednocześnie najbardziej złożone połączenia kości1. Stanowią element odpowiedzialny za wykonywanie podstawowych ruchów oraz... Więcej Ból nadgarstka – przyczyny, objawy, leczenie Wizyta u lekarza z powodu bólu nadgarstka Ból nadgarstka – przyczyny, objawy, leczenie Ból nadgarstka i okolic może mieć etiologię urazową lub nieurazową. Zbudowany z wielu drobnych stawów nadgarstek stale narażony jest na przeciążenia i urazy,... Więcej Strzelające stawy – co robić, gdy stają się problemem? Czy strzelające stawy występują tylko u osób starszych? Strzelające stawy – co robić, gdy stają się problemem? Stawy umożliwiają wykonywanie złożonych ruchów i są intensywnie zaangażowane każdego dnia. Dodatkowo, pod wpływem różnych czynników (np. ubogiej diety, papierosów czy starzenia się)... Więcej Zwyrodnienie stawu biodrowego – objawy, przyczyny, techniki leczenia Lekarz diagnozuje dolegliwości biodrowe Zwyrodnienie stawu biodrowego – objawy, przyczyny, techniki leczenia Choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych jest powszechnie uznawana za schorzenie wieku starszego, a w praktyce coraz częściej dotyka także ludzi młodych. Nadwaga, brak aktywności... Więcej Zwyrodnienie stawu kolanowego – diagnostyka oraz metody leczenia gonartrozy Co to jest gonartroza? Zwyrodnienie stawu kolanowego – diagnostyka oraz metody leczenia gonartrozy Gonartroza to postępująca choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego, która w zaawansowanej postaci może prowadzić nawet do niepełnosprawności. Właściwie dobrane leczenie oraz rehabilitacja mogą jednak... Więcej Zwyrodnienie stawu barkowego – przyczyny powstawania i leczenie Lekarz diagnozujący zwyrodnienie stawu barkowego Zwyrodnienie stawu barkowego – przyczyny powstawania i leczenie Choroba zwyrodnieniowa stawów to jedno z najczęściej występujących schorzeń obejmujących układ ruchu. Zmiany zwyrodnieniowe mogą lokalizować się w różnych miejscach, w tym nawet... Więcej Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy i metody leczenia Czym zwyrodnienie stawów różni się od RZS? Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy i metody leczenia Zwyrodnienie stawów to choroba atakująca stawy, głównie osób starszych. Cechuje się bólem, który na początku występuje wyłącznie podczas ruchów, a w zaawansowanej postaci dokucza... Więcej Ból kolana – przyczyny, leczenie, profilaktyka Jakie są przyczyny bólu kolan? Ból kolana – przyczyny, leczenie, profilaktyka Ból w kolanie potrafi zepsuć cały dzień – utrudnia swobodne poruszanie się i wywołuje spory dyskomfort. Jeśli utrzymuje się długo, tym bardziej obniża... Więcej Zapalenie stawu biodrowego – objawy, profilaktyka Ból biodra spowodowany zapaleniem stawu Zapalenie stawu biodrowego – objawy, profilaktyka Zapalenie stawu biodrowego, nazywane także przemijającym zapaleniem stawu biodrowego, to w miarę łagodna choroba zapalna stawu biodrowego, która pociąga za sobą silne dolegliwości... Więcej Bóle stawów u starszych osób – przyczyny oraz sposoby leczenia Mężczyzna cierpiący z powodu bólu stawów Bóle stawów u starszych osób – przyczyny oraz sposoby leczenia Bóle stawów to częsty problem ludzi w podeszłym wieku. Zazwyczaj powoduje je choroba zwyrodnieniowa stawów, ale nie jest to jedyne schorzenie układu ruchu,... Więcej Budowa kolana – z czego składa się i jak działa staw kolanowy? Z czego wynika ból kolana? Poznaj budowę kolana Budowa kolana – z czego składa się i jak działa staw kolanowy? Staw kolanowy (łac. articulatio genus) jest największym stawem człowieka, a jednocześnie jednym z najbardziej wrażliwych, o czym doskonale wie większość sportowców. Łączy kość... Więcej Ból bioder – jakie są przyczyny? Czy da się go uniknąć? Mężczyzna trzymający się za bolące biodro Ból bioder – jakie są przyczyny? Czy da się go uniknąć? Nadwyrężenie mięśni, zwyrodnienie stawu biodrowego, zapalenie mięśni lub ścięgien – to tylko niektóre z przypadłości, którym towarzyszy ból bioder promieniujący do innych partii... Więcej Ćwiczenia na kolana – jak zadbać o staw kolanowy? Starszy mężczyzna wykonujący ćwiczenia na kolano, wzmacnia staw kolanowy Ćwiczenia na kolana – jak zadbać o staw kolanowy? Staw kolanowy ze względu na budowę i pełnioną funkcję jest stale narażony na urazy i przeciążenia. Brak aktywności fizycznej, niezdrowa dieta, otyłość i... Więcej Kolagen na stawy – porównanie najpopularniejszych produktów Starszy mężczyzna wygrywający wyścig Kolagen na stawy – porównanie najpopularniejszych produktów Dolegliwości bólowe stawów to przypadłość, która zaliczana jest do najbardziej uciążliwych schorzeń utrudniających codzienne funkcjonowanie. Problemy ze stawami nie dotyczą wyłącznie osób starszych.... Więcej Dlaczego dbanie o stawy jest ważne? stawy osoby starszej Dlaczego dbanie o stawy jest ważne? W natłoku codziennych obowiązków nie zdajemy sobie sprawy z tego, że każdy, najdrobniejszy nawet ruch naszego ciała, wymaga pracy co najmniej kilku stawów.... Więcej Zadbaj o stawy w jesieni życia zdrowie a wiek Zadbaj o stawy w jesieni życia Dyskomfort wynikający z niewłaściwej pracy stawów może być niezwykle uciążliwy, zwłaszcza jeśli dotyka osób starszych. Utrudnia to realizację codziennych czynności, a niekiedy odbiera... Więcej Domowe sposoby na zdrowe stawy ćwiczenia w domu na stawy Domowe sposoby na zdrowe stawy Chociaż zdecydowana większość osób konsekwencje niewłaściwej pracy stawów kojarzy głównie z podeszłym wiekiem, to badania wykazują, że tego typu stan coraz częściej spotyka... Więcej Właściwa pozycja na krześle – jak zadbać o swój kręgosłup? ból pleców po siedzeniu Właściwa pozycja na krześle - jak zadbać o swój kręgosłup? Coraz więcej z nas odczuwa dyskomfort związany ze stanem naszych pleców. W wielu przypadkach przyczyną nienajlepszej kondycji kręgosłupa jest po prostu niewłaściwa pozycja... Więcej Jakie produkty pomagają dbać o stawy? co jeść na stawy Jakie produkty pomagają dbać o stawy? Stawy odpowiadają za ruchomość ciała. W naturalny sposób są więc narażone na kontuzje i uszkodzenia mechaniczne, powstałe w wyniku tarcia czy urazów. Troska... Więcej Jak dbać o stawy? Jak dbać o stawy? O zdrowiu przypominamy sobie najczęściej dopiero wtedy, kiedy coś zaczyna nam dolegać. Wówczas na działania profilaktyczne jest już jednak za późno. Nie inaczej... Więcej